Winnaars 2014

Mohammad Al Smadi en Mahmoud Aldyab

Vicepremier Lodewijk Asscher reikte op 20 juni, Wereldvluchtelingendag, de Van Heuven Goedhart-penning 2014 uit aan Mohammad Al Smadi en Mahmoud Aldyab. Deze twee Syrische artsen krijgen de penning vanwege hun onuitputtelijke doorzettingsvermogen en inzet voor het verbeteren van het lot van Syrische vluchtelingen.

Om het jaar kent Stichting Vluchteling deze prijs toe aan een persoon die zich op bijzondere wijze inzet voor de vluchtelingen in zijn of haar regio. De Syrische artsen Mohammad Abdul Hakim Al Smadi en Mahmoud Ahmad al Dyab verlenen medische hulp aan iedereen die dat nodig heeft, ongeacht afkomst, religie en politieke overtuiging. Maar in het verscheurde Syrië, waar nu al meer dan drie jaar een burgeroorlog woedt, werden zij vanwege dit onpartijdige standpunt bedreigd en moesten ze vluchten.

Zolang artsen als Mahmoud en Mohammad zorg blijven bieden aan iedereen die dat nodig heeft, blijft in ieder geval de hoop op beterschap bestaan. 

- Tineke Ceelen, directeur van Stichting Vluchteling

Gedreven artsen

Vanuit Jordanië zetten de artsen hun werk onvermoeibaar voort. Ze helpen niet alleen vluchtelingen in Jordanië, maar ondersteunen ook artsen en veldhospitalen in Syrië, door medicijnen en andere medische benodigdheden het land in te smokkelen. Ook onderzoeken ze slachtoffers van marteling, zodat mensenrechtenschendingen worden gedocumenteerd. Daarnaast doen deze gedreven artsen er alles aan om het geweld tegen Syrische artsen aan de kaak stellen. Een arts in oorlogsgebied mag geen pion worden van de strijdende partijen, is hun rotsvaste overtuiging. Een penning aan dokter Mohammad en dokter Mahmoud is daarom een penning voor alle Syrische gezondheidswerkers die met gevaar voor eigen leven hulp verlenen aan hun landgenoten.

De VHG-penning is vernoemd naar de geestelijk vader van Stichting Vluchteling. Als eerste Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen (UNHCR) werkte Gerrit Jan Van Heuven-Goedhart samen met zijn vriend uit het verzet Cees Brouwer, de latere oprichter van Stichting Vluchteling.

Uit respect voor zijn ideeën en werk organiseert Stichting Vluchteling op 20 juni - Wereldvluchtelingendag - afwisselend de uitreiking van de Van Heuven Goedhart-penning en de Van Heuven Goedhart-lezing.

Bij de VHG-penning hoort ook een cheque van  €50.000,- die de winnaars naar eigen inzicht kunnen besteden aan projecten voor vluchtelingen en/of ontheemden in de Syrische regio.

 

HET WERK VAN MOHAMMAD AL SMADI EN MAHMOUD ALDYAB


Sinds mei 2013 zijn Mohammad Al Smadi en Mahmoud Aldyab de leiders van het project Physicians for Human Rights (PHR) in Jordanië. Zij begeleiden vijf advocaten en twaalf dokters (inclusief henzelf) en met deze zeventien personen documenteren zij martelingsverhalen van Syriërs.

“Hier heb ik jeuk.” De zevenjarige Mohammed wijst naar een plek naast zijn rechtervoet. De plek waar zijn linkervoet hoort te liggen. Tijdens een bombardement, nu vier maanden geleden, is hij zijn onderbeen kwijtgeraakt. Nog altijd heeft hij last van fantoompijn.

De kleine Mohammed is een van de vele Syrische slachtoffers van vatenbommen, stalenvaten vol explosieven. Hij is niet de eerste patiënt van vandaag, en hij zal zeker niet de laatste zijn. Want nog elke dag raken Syriërs bij bombardementen gewond en worden naar Jordanië gebracht voor behandeling. 

We ontmoeten de jongen in de kliniek van Dr. Mahmoud. Daar krijgt hij een nieuwe prothese aangemeten. De kleine Mohammed gaapt terwijl de technicus, ook een Syriër, de omtrek van zijn stomp opmeet. Hij lijkt zijn verminking te accepteren. “Hij heeft soms nog nachtmerries, maar het gaat naar omstandigheden heel goed met hem”, licht dokter Mahmoud toe. 

De artsen Mahmoud en Mohammad nemen ons deze dagen mee op stap. Zij hebben de Van Heuven Goedhart-penning gewonnen voor hun ‘grote inzet en doorzettingsvermogen om hulp te bieden aan Syrische vluchtelingen in Jordanië’, aldus het juryrapport. 

Wij artsen worden in Syrië vervolgd, omdat we alle patiënten willen helpen, ook mensen die tegen het regime zijn. Vluchten was onze enige optie om te overleven

- Mahmoud Aldyab

Ergens op de wereld wordt aan ons gedacht

Een penning die volgens beide artsen niet alleen hen toekomt, maar alle Syrische artsen met wie ze in Jordanië en net over de grens in Syrië samenwerken. En dat zijn er nogal wat. Mahmoud: “Wij artsen worden in Syrië vervolgd, omdat we alle patiënten willen helpen, ook mensen die tegen het regime zijn. Vluchten was onze enige optie om te overleven.”  

Dus bezoeken we niet alleen de kliniek van Dr. Mahmoud en het kantoor van Dr. Mohammad waar vandaan hij onderzoek doet bij slachtoffers van marteling. We rijden richting de grens, waar we Syrië vandaan kunnen zien liggen. In een Jordaans ziekenhuis is een speciale Syrië-afdeling; Syrische patiënten, behandeld door Syrische artsen. 

Op de intensive care ligt een jongetje van vijf dat de avond ervoor vanuit Syrië de grens is overgebracht. “Hij is tijdens het buitenspelen op een clusterbom gestapt”, vertelt de Syrische arts die hem heeft geopereerd. “Zijn broertje ligt hier ook.” De jongen mist twee benen en een hand. Zijn gezicht is blauw en gezwollen van de vele sneetjes, veroorzaakt door rondvliegende scherven. De vernietigende werking van de oorlog is plotsklaps dichtbij. 

We voelen ons pottenkijkers, maar dr. Mohammad en dr. Mahmoud verzekeren ons dat ons bezoek wordt gewaardeerd. “Niets is zo erg als het gevoel dat niemand geinteresseerd is in wat er hier gebeurt. Dat niemand onze ellende wil zien”, meent Mohammad. “De prijs vanuit Nederland betekent alleen daarom al zoveel voor ons. Ergens op de wereld wordt nog aan ons gedacht.”

Ik denk weer terug aan de kleine Mohammed, het jongetje in de kliniek van dokter Mahmoud. Zijn been is hij voorgoed kwijt. Maar dankzij het werk van al deze artsen – van de eerste hulp tot en met de fysiotherapie – heeft hij het bombardement overleeft en kan hij binnenkort zelfs weer lopen.