17-07-2018 | Bescherming

Vluchtelingen, asielzoekers, migranten: wat is het verschil?

Iedere dag maken mensen overal ter wereld gedwongen een van de moeilijkste beslissingen uit hun leven: het verlaten van hun thuisland in een zoektocht naar veiligheid en een betere toekomst.

Waarom dit artikel?

Er is veel debat en onduidelijkheid over wanneer iemand een vluchteling, asielzoeker of migrant is. Niet alleen worden de termen door elkaar gebruikt, helaas gebeurt het ook (te) vaak dat vluchtelingen onterecht worden gelabeld als  ‘economische migranten’ of ‘gelukszoekers’. Vluchtelingen zouden niets liever willen dan terugkeren naar hun eigen huis en haard, maar kunnen dit simpelweg niet omdat ze gevaar lopen door bijvoorbeeld politieke vervolging of oorlog.

“Op dit moment zijn er bijna 68,5 miljoen mannen, vrouwen en kinderen op de vlucht voor oorlog, vervolging en politieke onrust.” 

Hieronder een korte uitleg van de verschillen:

  •  Wanneer ben je een vluchteling?

Een vluchteling is een persoon die gedwongen zijn of haar land is ontvlucht vanwege oorlog, geweld of vervolging, in veel gevallen plotseling en zonder voorafgaande waarschuwing. Zij kunnen niet naar huis terugkeren totdat de omstandigheden in het land van herkomst veilig zijn. Redenen voor vervolging kunnen godsdienst, politieke overtuiging, seksuele voorkeur of het behoren tot een bepaald etnische groep zijn.

Een officiële instantie zoals de overheid of de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties bepaalt of een persoon die internationale bescherming zoekt een vluchteling is volgens de definitie van het Vluchtelingenverdrag. Zij die de vluchtelingenstatus krijgen worden beschermd door internationale verdragen en overeenkomsten. Vluchtelingen in Nederland krijgen de kans om wetmatig permanente inwoners en uiteindelijk burgers te worden.

  • Wanneer ben je een asielzoeker?

Een asielzoeker is iemand op de vlucht die internationale bescherming zoekt, maar wiens beroep op vluchtelingenstatus nog niet bepaald is. Een asielzoeker kan alleen bescherming aanvragen in het land van aankomst, wat betekent dat zij een grens moeten oversteken om asiel aan te kunnen vragen. Vervolgens moet men in staat zijn om te bewijzen dat ze voldoen aan de criteria om beschermd te worden als vluchteling. Soms worden mensen die arriveren aan een grens afgeschilderd als ‘illegale’ vluchtelingen of migranten, maar in werkelijkheid is het oversteken van een internationale grens om asiel aan te vragen niet illegaal, en zou volgens internationale afspraken iedere asielaanvraag op zijn minst gehoord moeten worden middels een asielprocedure.

In Nederland beslist de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) of een asielzoeker wordt erkend als vluchteling. Asielzoekers die als vluchteling worden erkend krijgen de ‘vluchtelingenstatus’; zij worden in Nederland ook wel statushouders of vergunninghouders genoemd.

  • Wanneer ben je migrant?

Migratie is een brede term voor verhuizen van plek naar plek binnen of buiten landsgrenzen, bijvoorbeeld vanwege (seizoensgebonden) werk, opleiding of trouwen met een (buitenlandse) partner. De meeste migranten worden niet gedwongen hun thuisland te verlaten, maar vertrekken uit hoop en op zoek naar betere kansen. Zij zijn vrij om terug te keren naar huis wanneer ze willen. Veruit de meeste migratie verloopt via reguliere routes met geldige reisdocumenten en studenten- en werkvisa. Soms worden mensen die een grens oversteken onterecht als migrant bestempeld terwijl ze in feite asielzoekers zijn: zij leven met gegronde angst voor vervolging als ze naar huis terug zouden keren.