Oeganda

De langdurige strijd tussen de dictatoriale regering en het rebellenleger van Joseph Kony heeft tot honderdduizenden slachtoffers geleid in Oeganda. Daaronder zijn veel kinderen, die als kindsoldaat worden ingezet. Sinds 2006 is er hoop op vrede en keren ontheemden langzaamaan terug naar huis. Daar stuiten zij echter op problemen als het ontbreken van basisvoorzieningen.

Oppervlakte: 236.000 km² 
Aantal inwoners: 30,9 miljoen
Hoofdstad: Kampala
Staatshoofd: president Yoweri Kaguta Museveni, 1986
Conflict: 1986 - heden
Aantal vluchtelingen: 21.341
Aantal ontheemden: 944.262

Conflict
Oeganda kent net als vele landen in Afrika een geschiedenis vol van conflicten en geweld. Het dictatoriale regime van Idi Amin (1971-1979), de guerrillaoorlogen onder Milton Obote (1980-1985) en het bewind van Yoweri Museveni (de huidige president die al twintig jaar aan de macht is) hebben veel ellende veroorzaakt voor de burgers.

In het noorden van Oeganda is al sinds 1986 een rebellenbeweging actief die zich tegen de regering keert: Het Leger van de Heer (Lords Resistance Army, LRA). De leider van het leger, de godsdienstfanaat Joseph Kony beweert een staat te willen stichten op basis van de Bijbelse tien geboden. Als manschappen gebruikt hij ontvoerde kinderen die hij intimideert en indoctrineert tot kindsoldaten. Hier zijn in totaal al zo’n 30.000 kinderen het slachtoffer van geworden. Verder zijn tienduizenden mensen vermoord en bijna twee miljoen mensen ontheemd geraakt. 

Gedurende de jaren zijn er meerdere keren vredesonderhandelingen geweest tussen de LRA en de regering, maar pas sinds 2006 gloort er hoop. Museveni heeft toezeggingen gedaan om de LRA-leiders amnestie te verlenen wanneer zij de vredesonderhandelingen tot een goed einde brengen. Terreuracties in Noord-Oeganda zijn hierdoor afgenomen en de regering vervolgt niet langer LRA-leden. De LRA leek eind 2007 goed betrokken bij de voortdurende onderhandelingen om het conflict officieel te beëindigen, maar Joseph Kony weigerde in april 2008 om het definitieve vredesakkoord te ondertekenen. De veiligheidssituatie is wel enigszins verbeterd en de regering spoort mensen aan om terug te keren naar hun oorspronkelijke woonplaats. De situatie is echter niet overal veilig genoeg voor terugkeer en basisvoorzieningen ontbreken. Ondanks overbevolking zijn in kampen vaak basisvoorzieningen aanwezig als onderwijs en medische zorg. Bovendien zijn veel ontheemden bang dat het conflict met de LRA weer zal oplaaien. Veel mensen wagen de terugkeer naar huis dan ook nog niet en blijven in de overvolle kampen wonen.

Hulp
Veel ontheemden wonen nog altijd in een vluchtelingenkamp omdat de situatie thuis nog niet veilig genoeg is. In de vluchtelingenkampen ontbreken voldoende  basisvoorzieningen. Stichting Vluchteling ondersteunt vluchtelingen bij hun weg naar zelfredzaamheid met behulp van landbouwprojecten. Daarin krijgen vluchtelingen trainingen in handel, hulp bij de opzet van een boomkwekerij of landbouwbedrijf, een eigen stukje grond en zaden en er wordt aandacht besteed aan bescherming van het milieu. Hiermee worden de voedselzekerheid en economische zelfstandigheid gewaarborgd.
Tijdens het conflict zijn kinderen ontvoerd en ingezet als kindsoldaat. Dit is voor een kind uiteraard een zeer traumatische ervaring. Stichting Vluchteling helpt ex-kindsoldaten bij hun re-integratie in de samenleving door ze onderwijs en bescherming te bieden. Kinderen die (mede)verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van een gezin worden geholpen bij het opzetten van economische activiteiten. Hiermee worden 500 ex-kindsoldaten geholpen.
Omdat het conflict zo lang duurt, is er bezorgdheid dat een hele generatie ‘verloren gaat’ omdat onderwijsmogelijkheden beperkt zijn en regelmatig onderbroken worden door onveiligheid. Vooral ex-kindsoldaten en tienermoeders hebben vaak een onderbroken opleiding en minder kans op scholing. Stichting Vluchteling biedt 120 kinderen versneld onderwijs aan, waarin zij in kortere tijd hetzelfde diploma halen als andere kinderen.

Meer lezen over Oeganda?
Reisverslag Oeganda (2008)
Ondervoede kinderen niet erg genoeg…
Reis naar Noord-Oeganda

Laatste update: juli 2008.